یکی از چالشهای اساسی در اجرای سازههای نوین، جداسازی صحیح اجزای غیرسازهای (دیوارهای بنایی و لایتی) از قاب سازهای اصلی است. زلزلههای اخیر به وضوح نشان دادند که اتصال صلب دیوارها به ستونها و تیرها، نه تنها به تخریب خود دیوار و صدمات جانی شدید منجر میشود، بلکه رفتار لرزهای کل سازه را نیز دچار اختلال میکند. در این میان، سقفهای تیرچهبلوک به دلیل انعطافپذیری و خیزهای بلند در درازمدت، حساسیت مضاعفی در محل اتصال با دیوارهای داخلی دارند. در این مقاله تخصصی، الزامات دقیق مهندسی جهت اجرای والپست زیر سقف تیرچه را بر اساس پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ بررسی میکنیم.
بر اساس ضوابط پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰، دیوارهای داخلی و خارجی باید به گونهای مهار شوند که در برابر نیروهای خارج از صفحه کاملاً پایدار باشند، اما در عین حال در برابر نیروهای داخل صفحه آزادی حرکت داشته باشند. هنگامی که سقف تیرچهبلوک تحت بارهای زنده و مرده دچار خیز میشود، اگر دیوار زیر آن به صورت صلب به سقف چسبیده باشد، نیروی فشاری عظیمی از سقف به دیوار منتقل میگردد. این امر موجب کمانش دیوار، ایجاد ترکهای قطری عمیق در نازککاری و در نهایت فروریزش ناگهانی دیوار میشود. برای جلوگیری از این پدیده، ایجاد یک فاصله لغزشی الزامی است.
طبق آییننامه، حداقل فاصله بالای دیوار تا زیر سقف باید برابر با بیشترینِ دو مقدار «۲۵ میلیمتر» و «حداکثر خیز درازمدت سقف در امتداد دیوار» در نظر گرفته شود. این فضا به هیچ عنوان نباید با ملات ماسه سیمان یا گچ پر شود، بلکه باید با مواد تراکمپذیری مانند پشم سنگ ضد رطوبت پر گردد تا رفتار لغزشی دیوار حفظ شود.
جهت تامین پایداری خارج از صفحه دیوار در بالاترین رج آن، پیوست ششم آییننامه ۲۸۰۰ تحول بزرگی در روشهای اجرایی ایجاد کرده است. در گذشته استفاده از نبشیکشیهای سنگین و سراسری مرسوم بود، اما امروزه این روش به دلایل فنی و اقتصادی کاملاً منسوخ شده است.
چرا نبشیکشی سنتی دیگر مورد تایید نیست؟ در روش سنتی نبشیکشی، قطعات به صورت صلب به یکدیگر و گاهی به سازه جوش داده میشدند. این اتصال صلب، مانع از حرکت آزادانه دیوار در هنگام زلزله شده و دقیقاً برخلاف الزامات پیوست ششم (که بر لغزشی بودن اتصال تاکید دارد) عمل میکند. علاوه بر این، خرید نبشیهای سنگین، هزینه بالای جوشکاری، نیاز به ضدزنگ و زمانبر بودن اجرا، این روش را به یک گزینه کاملاً غیراقتصادی تبدیل کرده است.
راهکار نوین و استاندارد: استفاده از ناودانیهای منقطع (U شکل) بر اساس جدیدترین ویرایشهای مقررات ملی، بهترین، ایمنترین و مقرونبهصرفهترین روش برای مهار رج انتهایی دیوار، استفاده از ناودانیهای منقطع ورق گالوانیزه (والپستهای مدرن) است. این قطعات پیشساخته به فواصل مشخص به زیر سقف متصل شده و بلوکهای رج آخر دیوار به صورت کشویی درون آنها قرار میگیرند. حرکت لغزشی دیوار درون ناودانی، آزادی حرکت داخل صفحه را تضمین کرده و مانع از تخریب دیوار میشود.
نکته بسیار مهم اجرایی: بلوکهای رج آخر دیوار صرفاً در داخل ناودانیهای منقطع قرار میگیرند. هرگونه پیچ، میخ و یا جوش کردن این ناودانیها به خود بلوک دیوار اکیداً ممنوع است تا رفتار لغزشی دیوار حفظ شود.
نحوه اتصال مکانیکی والپست به زیر سقف کاملاً وابسته به جهت قرارگیری دیوار نسبت به چیدمان تیرچههاست:
حالت اول (دیوار عمود بر جهت تیرچهها):
این حالت سادهترین فرم اجرای مهار بالای دیوار است. از آنجا که دیوار از زیر پاشنه بتنی چندین تیرچه عبور میکند، میتوان قطعات را مستقیماً به بتن پاشنه تیرچهها یا دال بتنی سقف متصل کرد. (توجه: هنگام سوراخکاری پاشنه تیرچهها، به هیچ عنوان نباید به میلگردهای کششی اصلی آسیبی وارد شود).
حالت دوم (دیوار موازی با جهت تیرچهها):
اگر دیوار زیر بلوکهای سقفی (بین دو تیرچه) قرار بگیرد، به دلیل عدم توانایی بلوکهای سقفی در تحمل بار، باید قبل از بتنریزی سقف، پلیتهای انتظار تعبیه شود و یا پس از بتنریزی، از قوطیهای عرضی (رابط) بین دو تیرچه مجاور استفاده کرد تا ناودانی مهار به این قطعات متصل گردد.
| ردیف | نام قطعه | وظیفه فنی زیر سقف تیرچه |
| ۱ | ناودانی/نبشی منقطع | مهار خارج از صفحه رج آخر و فراهم کردن امکان حرکت کشویی |
| ۲ | میلگرد بستر | مسلحسازی رجهای دیوار و توزیع تنشهای حرارتی |
| ۳ | بست رادیکالی/لغزشی | اتصال انعطافپذیر لبه قائم دیوار به ستونها |
| ۴ | مصالح تراکمپذیر | پر کردن شکاف بالای دیوار (مانند پشم سنگ ضد رطوبت) جهت خنثیسازی بار قائم |
یکی از گلهمندیهای همیشگی کارفرمایان، ایجاد ترکهای مویی و عمیق در ملات گچ نازککاری در محل اتصال دیوار به سقف است.
راهکار استاندارد آییننامه: توصیه میشود برای جلوگیری از ترکخوردگی در نازککاری، بر روی مواد تراکمپذیر (پشم سنگ) از یک لایه شبکه الیاف (مش فایبرگلاس) یا رابیتس استفاده شود. این شبکه باید لایه درز را پوشش دهد تا به عنوان توزیعکننده تنش عمل کرده و از انتقال ترکها به سطح گچ نهایی جلوگیری کند.
سازه بستر آروشا – مرکز تخصصی تولید و تامین ملزومات مدرن مهار دیوار منطبق با پیوست ششم آییننامه ۲۸۰۰
خیر، این کار کاملاً ممنوع و نقض صریح پیوست ششم آییننامه ۲۸۰۰ است. دیوار باید حتماً فاصله جداسازی داشته باشد تا بار سقف روی دیوار منتقل نشود.
به هیچ وجه. ناودانیها و نبشیهای بالای دیوار فقط باید به سقف متصل شوند و هیچگونه پیچ، میخ یا جوشی نباید آنها را به بلوکهای دیوار متصل کند تا دیوار بتواند در مواقع لرزش، درون این قطعات بلغزد.
خیر، در تیرچههای پیشتنیده به دلیل تحت کشش بودن شدید وایرها (تاندونها)، هرگونه سوراخکاری پاشنه بتنی خطرآفرین بوده و باید از روشهای جایگزین مورد تایید دستگاه نظارت استفاده شود.
از نظر فنی اگر بخواهید ضوابط پیوست ششم را با نبشی اجرا کنید، باید از جفت نبشی به صورت لغزشی استفاده کنید که اجرای دقیق آن در کارگاه بسیار دشوار است و معمولاً با خطای جوشکاری همراه میشود. از نظر اقتصادی نیز، هزینه خرید نبشیهای سنگین آهنی، دستمزد بالای اکیپ جوشکاری و اجرای ضدزنگ، بسیار گرانتر از خرید ناودانیهای منقطع پیشساخته گالوانیزه تمام میشود. قطعات گالوانیزه تولید شده در مجموعههای تخصصی، بدون نیاز به جوشکاری و با پیچ و رولپلاک به راحتی نصب شده و علاوه بر دریافت قطعی تاییدیه ناظر، هزینههای پروژه شما را به شدت کاهش میدهند.
دفتر مرکزی : 91690224-026
دفتر تهران : 91690124-021
مدیر فروش : 09129307113
کارشناسان فروش : 09129307114
کارشناسان فروش: 09129307115
کارشناسان فروش: 09120665231
آدرس کارخانه: هشتگرد، شهرک صنعتی فخر ایران A8
دفتر مرکزی: کرج، طالقانی شمالی، کوچه بخشداری، بنبست بنفشه، ساختمان رضا، طبقه پنجم، واحد ۱۳
دفتر تهران: کریمخان، خیابان نجاتالهی، خیابان لباف، بنبست نارنگ پلاک 4
کلیه حقوق مادی و معنوی برای این سایت محفوظ می باشد و هرگونه کپی برداری شامل پیگرد قانونی است.
