در سازههای مقاوم، نحوه اتصال وال پست به کف و سقف نه یک جزئیات ساده، بلکه یک مؤلفه کلیدی در حفظ پایداری دیوارها و عملکرد کلی سازه در برابر زلزله به شمار میرود. در سازههای مدرن، استفاده از روشهای اصولی در اجرای وال پست بهعنوان یک نگهدارنده و مهارکننده جانبی، نهتنها دوام دیوارهای غیرباربر را تضمین میکند، بلکه ایمنی جان انسانها را نیز در سطوح بالاتری تأمین مینماید.
وال پست بهعنوان تکیهگاه عمودی دیوار، بارهای جانبی نظیر نیروهای زلزله یا باد را به سقف و کف منتقل میکند و از گسیختگی یا واژگونی دیوار جلوگیری مینماید. این عضو مهندسی با اینکه جزئی از اجزای غیر سازهای است، اما عملکرد سازهای بسیار دقیقی دارد. در صورتی که نحوه اتصال وال پست به کف و سقف بهدرستی انجام نشود، حتی باکیفیتترین مصالح و اجرای دقیق دیوار نیز نمیتواند مانع از بروز آسیبهای لرزهای شود.
برای اتصال صحیح وال پست به کف، رعایت موارد زیر الزامی است:
در مواردی که از نبشی در اتصال به کف استفاده میشود، باید دقت شود که این قطعه صرفاً مهار خارج از صفحه را تأمین کند و اجازه حرکت داخل صفحه برای دیوار فراهم باشد.
نکته حیاتی در اتصال به کفهای بتنی، استفاده از انکر بولتهای مکانیکی یا شیمیایی است. طبق استانداردهای جدید، از سوراخکاری عمیق تیرها که منجر به آسیب به میلگردهای اصلی سازه میشود، اکیداً خودداری کنید. همچنین در صورت استفاده از ناودانی منقطع (وال پست جدید)، لبههای ناودانی باید حداقل ۷ سانتیمتر ارتفاع داشته باشند تا مهار خارج از صفحه بهدرستی انجام شود.
در بالای دیوار نیز نحوه اتصال وال پست به کف و سقف باید بهگونهای باشد که عملکرد لغزشی آن حفظ شود. به بیان دقیقتر، وال پست نباید بهصورت صلب به سقف متصل شود، بلکه باید به وسیله نبشی یا بستهای کشویی، اجازه حرکت درونصفحهای داشته باشد. در این شرایط، ضوابط به شرح زیر است:
نحوه اتصال کشویی (لغزشی) در سقف باید بهگونهای باشد که در هنگام زلزله، تیر سقف بتواند آزادانه خیز داشته باشد بدون اینکه بار آن به دیوار منتقل شود.
فاصله جداسازی: این فاصله باید برابر با بیشترین مقدار “خیز درازمدت تیر” یا ۳۰ میلیمتر (هر کدام که بزرگتر بود) در نظر گرفته شود.
پرکننده مناسب: برخلاف اشتباهات رایج، این فضا نباید با گچ یا ملات پر شود؛ بلکه باید از مواد تراکمپذیر مانند پشم سنگ ضد رطوبت استفاده کرد. استفاده از یونولیت معمولی به دلیل خطر اشتعال در آتشسوزی توصیه نمیشود.
| محل اتصال | فاصله جداسازی (شکاف) | نوع مصالح پرکننده |
|---|---|---|
| اتصال به سقف (زیر تیر) | حداکثر خیز تیر یا ۳۰ میلیمتر | پشم سنگ با چگالی ۸۰ یا یونولیت ضد حریق |
| اتصال به ستون | ۱٪ ارتفاع طبقه (حدود ۵ سانت) | پشم سنگ ضد رطوبت جهت جداسازی لرزهای |
| اتصال به کف | صفر (اتصال صلب/مفصلی) | نصب مستقیم روی دال یا ملات ماسه سیمان |
بیشتر بخوانید: میلگرد بستر حرارتی چیست؟
در سازههایی که طول دیوار از یک متر و ارتفاع آن از ۴.۵ متر فراتر رود، لازم است از وادار و تیرک استفاده شود تا رفتار دیوار در برابر نیروهای خارج از صفحه تقویت گردد:
| نوع سازه هدف | روش اتصال قطعه (گیره/ناودانی) | ابزار مورد نیاز |
|---|---|---|
| سازه بتنی (تیر و ستون) | انکر بولت مکانیکی (رولبولت) | دریل چکشی + مته سایز ۱۰ یا ۱۲ |
| سازه فلزی (تیر و ستون) | جوشکاری مستقیم (اتصال مفصلی) | الکترود ۶۰۱۳ (حداقل ۵ سانت طول جوش) |
| سقفهای دال بتنی | میخ و چاشنی انفجاری (استاندارد) | تفنگ هیلتی (DX 450 یا مشابه) |
اتصال دیوار به ستونهای بتنی و فلزی نباید بهصورت صلح (جوش مستقیم میلگرد به ستون) باشد.
۱. در ستونهای بتنی: از اتصال کشویی با استفاده از ناودانیهای منقطع که با انکر بولت به ستون متصل شدهاند، استفاده کنید.
۲. در ستونهای فلزی: قطعات U شکل باید به ستون جوش داده شوند.
۳. فاصله ایمنی: دیوار باید حداقل ۵ سانتیمتر از ستون فاصله داشته باشد و این شکاف با پشم سنگ پر شود تا از ضربه زدن دیوار به ستون در هنگام تکانهای جانبی (P-Delta) جلوگیری شود.
بدون تردید، کیفیت اجرا عامل تعیینکنندهای در موفقیت نحوه اتصال وال پست به کف و سقف است. حتی با بهترین طراحیها، اگر مجری، دانش فنی کافی نداشته باشد یا از ابزار و متریال غیراستاندارد استفاده کند، احتمال شکست در عملکرد وال پست بسیار بالا خواهد بود. تجربه نشان داده که شرکتهایی مانند سازه بستر آروشا با بهرهگیری از نیروی متخصص و استانداردهای اجرایی روز دنیا، این چالش را بهدرستی پاسخ میدهند.
برخی خطاهای معمول در اجرای وال پست و اتصالات آن عبارتاند از:
اتصال صلب بالای دیوار: یکی از خطرناکترین خطاها، جوش دادن مستقیم وال پست یا میلگردهای دیوار به زیر تیر سقف است که باعث میشود در زلزله، دیوار مانند یک ستون عمل کرده و باعث تخریب ناگهانی تیر شود.
حذف وادار در بازشوها: طبق پیوست ششم، در کنار بازشوهای بزرگ (پنجرهها و درها) حتماً باید از وادار استفاده شود تا پایداری دیوار حفظ گردداین خطاها نهتنها باعث کاهش ایمنی سازه میشوند، بلکه در طول زمان ترکخوردگی دیوارها، شکست اتصالات و هزینههای تعمیرات سنگینی را به همراه دارند
بر اساس ویرایش چهارم استاندارد 2800، موارد زیر در اتصال وال پست الزامی هستند:
یکی از نکات برجسته در خصوص نحوه اتصال وال پست به کف و سقف، تأثیر چشمگیر آن در کاهش خسارات زلزله است. طبق تجربیات لرزهای ثبتشده در کشور، دیوارهایی که با وال پست و اتصالات اصولی اجرا شدهاند، در برابر زلزله مقاومت بیشتری از خود نشان دادهاند. در برخی موارد، تنها همین مهار جانبی باعث حفظ تمامیت دیوار و جلوگیری از ریزش آن شده است.
شرکتهایی مانند سازه بستر آروشا با استفاده از تکنیکهای روز مهار و گسستهسازی اتصالات، نهتنها عملکرد دیوار را در برابر زلزله تضمین میکنند، بلکه طول عمر سازه را نیز افزایش میدهند.
مزایای استفاده از وال پست منقطع (ناودانی منقطع) امروزه روشهای سنتی وال پست (مانند نبشیهای ممتد) به دلیل هزینهی بالا و وزن زیاد منسوخ شدهاند. وال پستهای منقطع نه تنها سرعت اجرا را بالا میبرند، بلکه به دلیل عدم نیاز به عبور میلگرد از داخل نبشی، یکپارچگی دیوار را حفظ کرده و کاملاً با ضوابط جدید نظام مهندسی و پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ مطابقت دارند.
| پارامتر فنی | مقدار استاندارد (پیوست ۶) | توضیحات فنی |
|---|---|---|
| ضخامت ورق ناودانی | حداقل ۲ میلیمتر | مقاومت در برابر خم شدگی لبهها |
| ارتفاع بال ناودانی | حداقل ۷ سانتیمتر | مهار کامل خارج از صفحه دیوار |
| جنس قطعات | فولاد گالوانیزه/ضدزنگ | جلوگیری از خوردگی در درازمدت |
| عرض ناودانی | ضخامت بلوک + ۱ سانتیمتر | سهولت در قرارگیری لایه پشم سنگ |
بررسی علمی نشان میدهد که نحوه اتصال وال پست به کف و سقف نهفقط یک مرحله اجرایی، بلکه یکی از ستونهای ایمنی در طراحی و نگهداری ساختمان است. اجرای صحیح این بخش، نیازمند شناخت دقیق آییننامهها، طراحی محاسباتی و دقت اجرایی بالاست.
در نتیجه، بهرهگیری از شرکتهای تخصصی مانند سازه بستر آروشا که اجرای جزئیات را بر پایه آییننامهها، مهارت فنی و تجربههای میدانی پیش میبرند، گامی اساسی برای اطمینان از ایمنی سازه در برابر مخاطرات طبیعی محسوب میشود. این انتخاب، نهتنها سرمایهگذاری بر امنیت، بلکه تضمینی برای کاهش هزینههای بلندمدت نگهداری و افزایش اعتبار پروژه خواهد بود.
خیر؛ طبق پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰، اتصال وال پست به سقف باید حتماً بهصورت کشویی (لغزشی) باشد. جوش دادن صلح باعث انتقال بار سقف به دیوار و تخریب آن در هنگام زلزله میشود.
ین فاصله باید برابر با بیشترین مقدار خیز درازمدت تیر سقف یا حداقل ۳۰ میلیمتر باشد. این فضا باید با مواد تراکمپذیر مثل پشم سنگ پر شود.
بهترین و استانداردترین روش، استفاده از انکر بولتهای مکانیکی و نصب قطعات U شکل (ناودانی منقطع) است. از سوراخکاری عمیق و کاشت میلگرد که به سازه آسیب میزند، پرهیز کنید.
زیرا یونولیت در هنگام آتشسوزی ذوب شده و گاز سمی تولید میکند. طبق ضوابط، باید از مواد مقاوم در برابر حریق مانند پشم سنگ ضد رطوبت با چگالی حداقل ۸۰ استفاده شود.
در صورتی که طول دیوار کمتر از ۴ متر باشد، نیازی به اجرای وادار میانی نیست و تنها استفاده از ناودانی منقطع در محل اتصال دیوار به ستونها کفایت میکند.
آدرس کارخانه: هشتگرد، شهرک صنعتی فخر ایران A
دفتر مرکزی: کرج، طالقانی شمالی، کوچه بخشداری، بنبست بنفشه، ساختمان رضا، طبقه پنجم، واحد ۱۳
دفتر تهران: کریمخان، خیابان نجاتالهی، خیابان لباف، بنبست نارنگ
کلیه حقوق مادی و معنوی برای این سایت محفوظ می باشد و هرگونه کپی برداری شامل پیگرد قانونی است.
